DIATONIKA I CHROMATYKA
Diatonika jest to zasada posługiwania się wyłącznie dźwiękami składowymi określonej gamy, czyli tzw. dźwiękami gamowłaściwymi (diatonicznymi).
Dźwięki tworzące szereg naturalny np. d, e, fis, g, a, h, cis nazywamy szeregiem diatonicznym.
Podwyższenia lub obniżenia dźwięków dokonuje się za pomocą tzw. znaków chromatycznych.
Chromatyka - zasada podwyższania i obniżania dźwięków skali diatonicznej za pomocą znaków chromatycznych; przeciwieństwo diatoniki.
Do podwyższenia lub obniżenia zapisanego dźwięku służą znaki chromatyczne:
1. Krzyżyk ( 
) - oznacza podwyższenie dźwięku o
półton do którego się odnosi. Do nazwy literowej dźwięku dodaje się końcówkę -is.
2. Krzyżyk podwójny ( 
) - oznacza podwyższenie o dwa półtony dźwięku
przy którym stoi. Do nazwy literowej dźwięku dodaje się końcówkę -isis (czyt. izis).
3. Bemol ( 
) - oznacza obniżenie dźwięku o półton
przy którym stoi. Do nazwy literowej dodaje się końcówkę -es, do samogłoski tylko -s (es, as), wyjątek stanowi nazwa obniżonego dźwięku
h (rys. 59).
4. Bemol podwójny ( 
) - oznacza obniżenie dźwięku
przy którym stoi o dwa półtony. Do nazwy literowej dźwięku dodaje się wówczas końcówkę -eses lub -ses (czyt. ezes). Wyjątek stanowi nazwa asas.
5. Kasownik ( 
) - oznacza zniesienie działania
krzyżyka lub bemola tak pojedynczego jak i podwójnego. Obniżenie lub podwyższenie o półton dźwięku przy którym stoi krzyżyk lub bemol podwójny wymaga napisania
przy dźwięku krzyżyka lub bemola.
Kreska taktowa również kasuje znaki chromatyczne.
Znak chromatyczny podwyższa lub obniża nie tylko nutę przy której stoi ale również wszystkie inne nuty posiadające tę samą wysokość w tym samym takcie (rys. 65).
Znaki chromatyczne umieszczone przy kluczu i na każdej pięciolinii nazywamy znakami przykluczowymi.
Przy pisaniu znaków chromatycznych należy kierować się pewnymi zasadami. W interwałach harmonicznych septymy i większych piszemy znaki chromatyczne jeden pod drugim.
W interwałach mniejszych od septymy znaki chromatyczne pisze się trochę skośnie. Górny znak bliżej nuty (rys. 68).
